การอ่านบทร้อยกรอง
นอกจากการอ่านร้อยแก้วทั่วไปแล้ว การอ่านออกเสียงร้อยกรองก็เป็นสิ่งที่ต้องสังเกตและฝึกฝนการอ่านให้ถูกต้องตามฉันทลักษณ์การอ่าน ร้อยกรองที่นำเสนอ คือ
1. กาพย์ยานี 11
2. กาพย์ฉบัง 16
3. กาพย์สุรางคนางค์ 28
การอ่านร้อยกรองแต่ละประเภทจะมีจังหวะและท่วงทำนองการอ่านแตกต่างกัน ในที่นี้จะใช้เครื่องหมาย / แทนจังหวะเสริม หมายถึง การหยุดเสียงอ่านภายในวรรค และ // แทนจังหวะหลัก หมายถึง การหยุดจังหวะเสียงเป็นช่วงยาวกว่าจังหวะเสริมเมื่ออ่านจบวรรค
1. กาพย์ยานี 11
การอ่านกาพย์ยานี 11 มีการเว้นวรรคตอนในการอ่านคือวรรคหน้าอ่าน 2/3 และวรรคหลังอ่าน 3/3 เช่น
ตัวอย่าง
วิชา/เหมือนสินค้า// อันมีค่า/อยู่เมืองไกล//
ต้องยาก/ลำบากไป// จึงจะได้/สินค้ามา//
จงตั้ง/เอากายเจ้า// เป็นสำเภา/อันโสภา//
ความเพียร/เป็นโยธา// แขนซ้ายขวา/เป็นเสาใบ//
(ดรุณศึกษา)
2. กาพย์ฉบัง 16
การอ่านกาพย์ฉบัง 16 มีการเว้นวรรคตอนการอ่านเท่ากันทุกวรรคคือ 2/2/2 เช่น
ตัวอย่าง
สัตว์จำ/พวกหนึ่ง/สมญา// พหุ/บาทา//
มีเท้า/อเนก/นับหลาย//
เท้าเกิน/กว่าสี่/โดยหมาย// สองพวก/ภิปราย
สัตว์น้ำ/สัตว์บก/บอกตรง//
(สัตวาภิธาน พระศรีสุนทรโวหาร)
3. กาพย์สุรางคนางค์ 28
การอ่านเว้นวรรคตอนของกาพย์สุรางคนางค์ 28 มีการเว้นวรรคตอนเท่ากันทุกวรรค คือ 2/2
ตัวอย่าง
สุราง/คนางค์//
เจ็ดวรรค/จักวาง// ให้ถูก/วิธี//
วรรคหนึ่ง/สี่คำ// จงจำ/ให้ดี//
บทหนึ่ง/จึงมี// ยี่สิบ/แปดคำ//
หากแต่ง/ต่อไป//
สัมผัส/ตรงไหน// จำให้/แม่นยำ//
คำท้าย/วรรคสาม// ติดตาม/ประจำ//
สัมผัส/กับคำ// ท้ายบท/ต้นแล//
(ฐะปะนีย์ นาครทรรพ)
