การพูดประเภทต่างๆ
การพูดเป็นการติดต่อสื่อสารของมนุษย์นี้ แบ่งออกได้เป็น 4 ประเภท คือ การพูดระหว่างบุคคล การพูดในกลุ่ม การพูดในที่ชุมนุมชน และการพูดทางสื่อมวลชน นักเรียนทบทวนดูว่า เคยเป็นผู้พูดในระดับการพูดทั้ง 4 ประเภทนี้หรือไม่
1. การพูดระหว่างบุคคล
เป็นการพูดขั้นพื้นฐานที่สุดของสังคมมนุษย์ ซึ่งทุกคนต้องใช้การพูดในระดับนี้อยู่ตลอดเวลา เช่น การทักทายปราศรัย การสนทนา การปรึกษาหารือ ลักษณะการพูดระหว่างบุคคลไม่มีข้อจำกัดเวลาในการพูด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับกาลเทศะและความเหมาะสม นักเรียนคงตระหนักดีว่า ถึงแม้ว่าการพูดระดับบุคคลจะเป็นการพูดที่ปฏิบัติกันอยู่ในชีวิตประจำวัน แต่เราก็ไม่ควรละเลยหรือไม่เห็นความสำคัญที่จะต้องปรับปรุงการพูด เพราะการพูดระดับนี้เป็นากรสร้างมนุษยสัมพันธ์ที่สำคัญที่สุด และช่วยให้ประสบความสำเร็จในการติดต่อสื่อสาร
2. การพูดในกลุ่ม
เป็นการพูดที่มีบุคคลเข้าร่วมพูดตั้งแต่ 3 คนขึ้นไป แต่ไม่จำกัดจำนวนแน่นอนขึ้นอยู่กับโอกาสและกาลเทศะด้วย
การพูดในกลุ่มนี้อาจเรียกอีกอย่างว่า การอภิปรายกลุ่ม มักเป็นการพูดจากันในเชิงปรึกษาหารือเพื่อหาทางแก้ปัญหาร่วมกัน นักเรียนคงจะเคยเป็นทั้งผู้พูดและผู้ฟังในกลุ่ม ซึ่งจะพบว่าการพูดนี้มีทั้งการแลกเปลี่ยนความรู้ความคิดกันอย่างเห็นด้วยคล้อยตาม และมีทั้งการโต้แย้ง ถกเถียงกันบ้าง แต่สุดท้ายก็จะได้ข้อสรุปความเห็นของกลุ่ม
3. การพูดในที่ชุมนุมชน
เป็นการพูดหน้าที่ประชุมที่มีผู้ฟังเป็นจำนวนมาก และมีผู้พูดเพียง 1 คน หรือเป็นคณะ นักเรียนคงจะคุ้นเคยกับการฟังและการพูดประเภทนี้พอสมสมควร เช่น การประชุมชี้แจงนักเรียนทั้งโรงเรียน การบรรยายของวิทยากร การอภิปราย การพูดในโอกาสสำคัญๆ ในห้องประชุมของโรงเรียน
ลักษณะสำคัญของการพูดในที่ชุมนุมชน คือ ผู้พูดต้องเตรียมตัวมาเป็นอย่างดี ทั้งบทพูด วิธีการพูด การใช้ภาษา สื่อประกอบการพูด เพื่อถ่ายทอดความรู้ ความเข้าใจ ความคิดและประสบการณ์ที่เป็นประโยชน์แก่ผู้ฟัง หรือโน้มน้าวใจผู้ฟังคล้อยตาม แม้ว่าการพูดลักษณะนี้ผู้ฟังไม่ค่อยมีโอกาสที่จะสลับมาเป็นผู้พูดก็ตาม แต่ในตอนท้ายของการพูด ก็มักจะเปิดโอกาสให้ผู้ฟังได้ซักถามหรือพูดแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติมได้
4. การพูดทางสื่อมวลชน
เป็นการพูดทางวิทยุและโทรทัศน์ บุคคลที่พูดทางสื่อมวลชนเราเรียกว่า ผู้ประกาศ ผู้จัดรายการ พิธีกร ซึ่งเป็นอาชีพโดยตรง และผู้ที่ได้รับเชิญให้พูดในรายการต่างๆ เป็นครั้งคราว นักเรียนลองนึกดูว่ามีผู้จัดรายการวิทยุและโทรทัศน์คนใดบ้างที่นักเรียนชื่นชอบเพราะมีความสามารถทางการพูด
การพูดทางสื่อมวลชนนี้แตกต่างจากการพูดประเภทอื่นๆ เพราะสามารถพูดให้ฟังจำนวนมากที่อยู่ในสถานที่ต่างๆ ฟังได้โดยพร้อมๆ กัน แต่การพูดในลักษณะนี้ ผู้พูดจะไม่สามารถทราบหรือสังเกตปฏิกิริยาตอบสนองของผู้ฟังได้ในเวลาเดียวกัน
